دوشنبه يازدهم مهر، تمام ساکنان ايران بين ساعت ۱ تا ۳ بعدازظهر شاهد گرفت جزئي خورشيد خواهند بود. اطلاعات کامل گرفت را در اين مقاله بخوانيد.
دوشنبه يازدهم مهرماه ماه سايهاش را بر بخشهايي از زمين ميافکند تا مهر آسمان تاريک شود. اين يک گرفت حلقوي خواهد بود و ماه و خورشيد براي ساکنان قسمتهايي از شرق و شمال آفريقا و اسپانيا و پرتغال نمايش حلقه آتشين اجرا ميکنند. ما در ايران از مسير اصلي گرفت دور هستيم، اما باز گرفت جزئي ديدنياي را (با قدر گرفت بين ۳۰ تا ۲۴ درصد) خواهيم ديد.
گرفت در ايران از حدود ساعت ۱ بعدازظهر آغاز ميشود و تا ساعت ۳ ادامه مييابد. هرچه به غرب و جنوبغرب ایران نزدیکتر باشيد گرفت با درصد گرفتگي بالاتري را خواهيد ديد. در تهران کسوف از ساعت ۱۲:۵۷ آغاز میشود و تا ۱۴:۵۶ ادامه مییابد. قدر گرفت در تهران ۲۲ درصد است. در خورشید گرفتگی های جزئی قدر گرفت به معني درصدي از قطر خورشد است که در اوج گرفت به وسيله ماه پوشيده ميشود. از اين رو مساحتي از قرص خورشيد که در اوج گرفت پوشيده ميشود، کمتر از اين مقدار است. جدول زمان شروع، اوج و پايان گرفت براي شهرهاي بزرگ ايران در انتهای صفحه درج شده است.
مطمئنترين راه رصد خورشيد انداختن تصوير آن در اتاق تاريک بر روي يک کاغذ است.برای دیدن این گرفت بايد از فيلتر خورشيدي مناسب استفاده کنيد تا نور خورشيد به چشمان شما آسيب نزند. ميتوانيد عينکها و فيلترهاي مناسب رصد خورشيد را از فروشگاههاي نجومي معتبر تهيه کنيد. به خاطر داشته باشيد که هيچگاه به صورت مستقيم به خورشيد نگاه نکنيد! بهترين راه ديدن خورشيد استفاده از اتاق تاريک و روشهاي غير مستقيم رصد خورشيد است. در يکي از سطوح يک جعبهي خالي روزنه خيلي کوچکي درست کنيد و سطح مقابل را با کاغذ سفيد بپوشانيد. وقتي روزنه را به سمت خورشيد ميگيريد، تصوير خورشيد بر کاغذ ديده ميشود. خلاف آن چيزي که ممکن است گفتهشد، CD-ROM ها، کاغذهاي بستهبندي مواد غذايي و اشيائي مانند اينها براي رصد خورشيد مناسب نيستند. آنها نور مرئي خورشيد را کم ميکنند، اما جلوي پرتوهاي مضر در طول موج هاي ديگر را نميگيرند. عينکهاي آفتابي هم براي ديدن خورشيد مناسب نيستند. به ياد داشته باشيد که حتي اگر از فيلترها و عينکهاي مناسب رصد خورشيد استفاده ميکنيد هرگز به مدت طولاني و بيش از سي ثانيه به خورشيد خيره نشويد.
اگر برنامه رصد گرفت عمومي برگزار ميکنيد، بهتر است که تصوير خورشيد را به وسيله تلسکوپ روي يک پرده بياندازيد. به اين ترتيب همه ميتوانند بدون خطر گرفت را تماشا کنند. مراقب باشيد که اگر در بخش اپتيکي تلسکوپ شما قطعههاي پلاستيکي به کار رفته شده است، نبايد از اين روش استفاده کنيد، اگر اين تلسکوپها را مستقيم به سمت خورشيد نشانه رويد، به بخشهاي پلاستيکي آنها صدمه وارد ميشود. بايد براي اين نوع تلسکوپها فيلتر مناسب تهيه کنيد. در تقريبا تمامي تلسکوپهاي کامپيوتري و تلسکوپها و دوربينهاي دوچشمي شرکتهاي Meade و Celestron قطعههاي پلاستيکي وجود دارد.
در جدول زير زمان شروع (تماس اول)، اوج و پايان (تماس چهارم) گرفت جزئي به همراه اطلاعات مفيد ديگر براي شهرهاي بزرگ ايران ثبت شده است. تماسهاي دوم و سوم مربوط به گرفتهاي کلي و حلقوياند و زمانهاي آغاز و پايان گرفت کلي يا حلقوي را نشان ميدهند، چون گرفت در ایران جزئی است، این زمانها ثبت نشده اند. زمانهاي جدول به زمان جهاني UT هستند پس براي بهدست آوردن زمان رسمي کشور بايد به عددهاي داده شده، ۳ ساعت و ۳۰ دقيقه بيافزاييد. PA زاويه موقعيت ماه را در زمانهاي تماس نشان ميدهد. زاويه موقعيت (به درجه) زاويهاي است از شمال قرص خورشيد به سمت شرق اندازه گرفته ميشود. اگر ميخواهيد تلسکوپ را به سمتي نشانه رويد که لحظه تماس اول را ثبت کنيد، بايد قرص خورشيد را يک نقاله فرض کنيد تلسکوپ را در زاويه ۲۶۷ درجه (مثلا براي شهر اراک) اي نسبت به شمال نقاله نشانه رويد. در جدول ستون ارتفاع هم ارتفاع خورشيد را از افق در زمانهاي داده شده نشان ميدهد.
| نام شهر |
نماس اول |
PA |
ارتفاع |
اوج |
ارتفاع |
تماس چهارم |
PA |
ارتفاع |
قدر گرفت |
| اراک |
9:21:11 |
267 |
50 |
10:28:03 |
43 |
11:31:53 |
177 |
33 |
0.262 |
| اردبيل |
9:15:4 |
264 |
47 |
10:17:27 |
42 |
11:17:49 |
180 |
34 |
0.233 |
| اصفهان |
9:29:9 |
266 |
50 |
10:34:57 |
42 |
11:37:16 |
178 |
31 |
0.252 |
| اهواز |
9:18:50 |
272 |
53 |
10:31:36 |
45 |
11:40:42 |
174 |
33 |
0.311 |
| بندرعباس |
9:49:15 |
266 |
50 |
10:56:13 |
38 |
11:58:00 |
174 |
26 |
0.265 |
| بوشهر |
9:28:4 |
272 |
54 |
10:41:06 |
44 |
11:49:33 |
173 |
31 |
0.311 |
| بيرجند |
9:57:33 |
254 |
43 |
10:49:18 |
34 |
11:38:04 |
184 |
25 |
0.159 |
| تبريز |
9:8:1 |
267 |
48 |
10:13:56 |
43 |
11:17:57 |
178 |
35 |
0.264 |
| تهران |
9:27:1 |
262 |
48 |
10:28:17 |
41 |
11:26:51 |
181 |
32 |
0.22 |
| رشت |
9:19:52 |
263 |
47 |
10:21:40 |
41 |
11:21:12 |
180 |
33 |
0.226 |
| زنجان |
9:15:59 |
266 |
48 |
10:20:39 |
42 |
11:22:59 |
179 |
34 |
0.249 |
| ساری |
9:33:1 |
259 |
46 |
10:29:45 |
39 |
11:24:00 |
183 |
30 |
0.188 |
| سمنان |
9:34:36 |
259 |
46 |
10:32:25 |
39 |
11:27:30 |
182 |
30 |
0.195 |
| سنندج |
9:11:7 |
270 |
50 |
10:20:18 |
44 |
11:27:00 |
176 |
35 |
0.286 |
| شاهرود |
9:40:24 |
256 |
44 |
10:33:44 |
37 |
11:24:39 |
185 |
29 |
0.166 |
| شيراز |
9:33:58 |
268 |
52 |
10:43:15 |
42 |
11:48:06 |
175 |
30 |
0.279 |
| قزوین |
9:21:37 |
264 |
48 |
10:24:23 |
42 |
11:24:38 |
180 |
33 |
0.232 |
| قم |
9:25:26 |
264 |
49 |
10:29:19 |
42 |
11:30:16 |
179 |
32 |
0.239 |
| کرج |
9:25:20 |
263 |
48 |
10:27:10 |
41 |
11:26:20 |
180 |
32 |
0.224 |
| کرمان |
9:50:32 |
260 |
47 |
10:50:54 |
37 |
11:47:13 |
179 |
26 |
0.214 |
| کرمانشاه |
9:11:42 |
271 |
51 |
10:22:21 |
45 |
11:30:16 |
175 |
35 |
0.298 |
| مشهد |
9:58:34 |
248 |
40 |
10:42:40 |
33 |
11:24:46 |
189 |
26 |
0.116 |
| همدان |
9:16:39 |
268 |
50 |
10:24:16 |
43 |
11:29:08 |
177 |
34 |
0.27 |
| يزد |
9:39:35 |
263 |
48 |
10:41:59 |
39 |
11:40:42 |
179 |
29 |
0.226 |
+ نوشته شده توسط صابر در دوشنبه یازدهم مهر 1384 |
